Strona główna / Artykuły / Ekologiczne / Recykling - odzyskiwanie surowców wtórnych ze śmieci
Drukuj

Recykling - odzyskiwanie surowców wtórnych ze śmieci

Odzysk surowców wtórnych jest bardzo ważnym elementem gospodarki odpadami. Jego zadania to przede wszystkim: oszczędność zasobów naturalnych, zmniejszenie ilości odpadów oraz zmniejszenie ich negatywnego wpływu na środowisko naturalne. Odzysk jest integralną częścią każdego systemu gospodarki odpadami. Aby funkcjonował prawidłowo niezbędne jest wytworzenie odpowiednich mechanizmów rynkowych warunkujących zbyt i zapotrzebowanie na surowce wtórne. Odchodzenie od dotowania cen surowców i prywatyzacja ma się przyczynić do wprowadzenia mechanizmów rynkowych, preferujących odzysk materiałów. Przez odzysk rozumie się wszelkie działania nie stwarzające zagrożenia dla zdrowia, życia ludzi lub środowiska, polegające na wykorzystaniu odpadów w całości, części, jak również zmierzające od odzyskania z odpadów substancji, materiałów, lub energii.

Cele recyklingu można streścić następująco:

  • Ochrona zasobów naturalnych – zastosowanie surowców wtórnych zmniejszy zastosowanie surowców pierwotnych, ograniczony zapas bogactw naturalnych zwiększy się.
  • Ochrona środowiska – wydobywanie surowców i przetwarzanie ich na dobra konsumpcyjne jest nieustannie związane z obciążeniem i niszczeniem środowiska. Dlatego ochrona zasobów naturalnych jest jednocześnie ochroną środowiska.
  • Oszczędność energii – surowce wtórne są nośnikami energii. Ich wykorzystanie prowadzi do ochrony energii tak długo, jak długo nakład energii na ich odzyskanie jest mniejszy od energii, którą w sobie zawierają i którą da się uzyskać. Oszczędzanie energii także oznacza równocześnie ochronę środowiska.

Rozróżnia się trzy rodzaje recyklingu:

  1. Ponowne zastosowanie: powtarzające się zastosowanie produktu lub materiału w tym samym celu (np. butelki na wymianę lub bieżnikowanie opon).
  2. Dalsze zastosowanie: użycie odpadków w nowych dziedzinach zastosowań po przeróbce fizycznej, chemicznej lub biologicznej (np. granulacja zużytych opon i tworzyw sztucznych, gdzie granulat jest stosowany jako wypełniacz w materiałach budowlanych).
  3. Ponowne zużytkowanie: odzyskiwanie odpadów chemicznych ze śmieci i wprowadzenie ich do procesu produkcji (np. użycie wraków samochodowych w stalowniach).

Ostatnio wprowadzono kolejny podział recyklingu ze względu na specyfikę technologii. Wyróżniono trzy zasadnicze metody recyklingu:
  • materiałowy (mechaniczny);
  • surowcowy (chemiczny);
  • energetyczny (spalanie z odzyskiem energii).

Recykling materiałowy posiada zaletę ograniczonych rozmiarów inwestycji niezbędnych do podjęcia pracy. Technologie recyklingu energetycznego i pirolizy oferują wprawdzie ekonomiczny sposób eksploatacji, jednak wymagają na wstępie kosztownych inwestycji.

Recykling Materiałowy


Z uwagi na ekonomikę i dostępność metody preferowany jest recykling materiałowy, polegający na ponownym przetwarzaniu odpadów w produkt o wartości użytkowej. Z reguły jest to wyrób o innym przeznaczeniu niż pierwotny, co tworzy system kaskadowy, w którym wymagania stawiane wyrobom na kolejnych etapach recyklingu są coraz mniejsze. W przypadku wyroby z tworzyw sztucznych jest tracona minimalnie wytrzymałość mechaniczna w następstwie zmian, zachodzących w strukturze chemicznej polimerów w trakcie eksploatacji oraz składowania (zwłaszcza przy ekspozycji na czynniki atmosferyczne). Także inne substancje ulegają degradacji bądź ekstrakcji w czasie eksploatacji, co ma znaczenie dla stabilności surowca wobec czynników fizycznych (np. światło, temperatura). Dla podniesienia walorów użytkowych produktów recyklingu z reguły sporządza się wieloskładnikowe kompozycje zawierające składniki uszlachetniające.

Odpowiedni dobór kompozycji - często zawierających środki pomocnicze opracowane specjalnie dla recyklingu - pozwala na przetwórstwo materiałów wtórnych z dużą wydajnością, przy jednocześnie dobrej jakości wyrobów. Recykling materiałowy jest technologicznie prosty, o ile dotyczy tworzyw o identycznej strukturze chemicznej - z tego względu przetwórstwo odpadów musi być poprzedzone ich segregacją i czyszczeniem. Pomocny jest system znakowania części według powszechnie przyjętego kodu cyfrowego lub literowego.

Recykling Surowcowy


Technologie tej grupy recyklingu zakładają odzysk surowców użytych do produkcji danego produktu. Surowce mogą zostać ponownie zastosowane do otrzymywania pełnowartościowych tworzyw, zaś petrochemiczne frakcje lekkie i ciężkie mogą stanowić domieszkę do standardowych paliw i smarów.

Podstawową zaletę recyklingu surowcowego stanowi możliwość przeróbki tworzyw mieszanych, z pominięciem etapu kosztownej ich segregacji. Natomiast konieczność stosowania skomplikowanych instalacji, wysokiej temperatury, ciśnienia, katalizatorów oraz ścisła kontrola parametrów - stanowią istotne ograniczenie dla upowszechnienia tej grupy metod recyklingu.

Poszczególne etapy recyklingu


Sortowanie. Racjonalne zagospodarowanie odpadów opakowaniowych wymaga oddzielenia poszczególnych frakcji: tworzyw sztucznych, makulatury, puszek metalowych, szkła i odpadków organicznych. Zalecany jest wstępny recykling w gospodarstwach domowych na podział na frakcje suchą i mokrą (odpady organiczne). Alternatywę dla sortowania całej masy odpadów zróżnicowanych jakościowo stanowi sortowanie asortymentowe prowadzone na etapie zbiórki odpadów. Dokonywane jest ono przez użytkowników - a więc odbywa się na etapie najbliższym powstawania odpadów - i z tego względu cechuje je duża efektywność asortymentowa. Odpady z tego rodzaju zbiórki są mniej zanieczyszczone i bardziej przydatne do obróbki technologicznej. Warunkiem powodzenia selektywnej zbiórki odpadów jest wysoka świadomość społeczna, kultura ekologiczna oraz łatwa dostępność pojemników na odpady.

Rozdrabnianie. Odpady gromadzone w pojemnikach do zbiórki selektywnej znajdują się w różnej formie - z reguły nieprzydatnej do bezpośredniego przetwórstwa. Z uwagi na łatwość transportu surowca w strefie dozowania odpady z tworzyw sztucznych muszą zostać rozdrobnione do wymiarów rzędu kilku mm. Odbywa się to w młynach nożowych, wyposażonych w noże tnące oraz sita separujące odpady o wymaganej wielkości.

Mycie. Odpady z tworzyw sztucznych i szkła zwykle są zanieczyszczone i wymagają mycia. Stosowane są w tym celu wanny myjące, zawierające kąpiele wodne z detergentami. Po etapie mycia konieczne jest usunięcie wody, co odbywa się przez odwirowanie i suszenie odpadów (wirówki i suszarnie).

Wytłaczanie. Wytłaczarki stanowią zasadniczy etap linii technologicznej recyklingu mechanicznego - wytwarzany jest tu produkt końcowy recyklingu, którym może być granulat lub wyrób finalny o formie użytkowej w przypadku szkła. Obydwa asortymenty mają wartość handlową. Wytłaczarki do recyklingu tworzyw sztucznych stanowią maszyny jednoślimakowe lub dwuślimakowe z głowicą formującą o geometrii zależnej od planowanego produktu końcowego (granulat, profil, folia).

Pozostałe. W linii recyklingu znajdować się winny także elementy towarzyszące - transportery, cyklony oraz silosy spełniające funkcje magazynowe i homogenizujące odpady. Zależnie od asortymentu dostępnych odpadów, w procesach technologicznych mogą występować ponadto specyficzne urządzenia pomocnicze np. aglomeratory (odpady poliolefinowe) czy krystalizatory (odpady z politereftalami etylenowego).

Na co należy zwrócić uwagę, zanim przystąpimy do recyklingu:

  • Technologie stosowane do utylizacji odpadów opakowaniowych muszą być dostosowane do lokalnych warunków i uwzględniać dostępną infrastrukturę, ilość i asortyment odpadów, ciągłość dostaw, a także rozmiary rynku i jego chłonność na produkty z surowców wtórnych.
  • Profesjonalne potraktowanie recyklingu odpadów opakowaniowych wymaga poza znajomością technologii także wiedzy z zakresu chemii i fizyki. Uwzględnienie specyficzny charakter pozyskiwanych odpadów ich składu i dominującego rodzaju odpadu dostarczanego do recyklingu.
  • Umożliwić pełniejsze wykorzystanie ich wartości materiałowych. Wówczas można postrzegać je pozytywnie jako surowce wtórne - zamiast częstego traktowania jako uciążliwe odpady.
  • Znajomość podstawowych charakterystyk materiałowych umożliwia prace nad modyfikacją właściwości tworzywa odpadowego dla poprawienia jego jakości. Odpowiedni dobór kompozycji - często zawierających środki pomocnicze opracowane specjalnie dla recyklingu, napełniacze i modyfikatory - pozwala na przetwarzanie materiałów wtórnych z dużą wydajnością, przy jednocześnie dobrej jakości wyrobów.
  • Wartość rynkowa odpadów wynika przede wszystkim z oceny ich jakości - dla potencjalnego odbiorcy najistotniejsze jest, jakiej jakości produkt można otrzymać z materiału wtórnego, oraz jakie trudności może sprawiać przetwórstwo odpadów z przy użyciu standardowych metod recyklingu.
Źródło: http://odpady.org.pl/articles.php?id=81
END